Prezident Administrasiyası şöbə müdiri Əli Həsənova açıq məktub

Ağalar QUT

 

“Türkiyə türkcəsi”, “Azərbaycan türkcəsi” kimi adlar yanlışdır

 

Hörmətli Əli müəllim!

XI əsrdə yaşamış ulu Mahmud Kaşğarinin öz əsərinə “Kitabi divanu lüqati-t türk” (Türk sözləri divanı kitabı) adı qoyması sayəsində dünya dilçilik elmində və türkologiyada azərbaycanca, özbəkcə, türkməncə, uyğurca, qazaxca, qırğızca və başqa bu kimi dillərin hamısı “türk dilləri” ümumi sərlövhəsi altında toplanılmışdır. Azərbaycanlı, özbək, türkmən, uyğur, qazax, tatar, başqırd və başqa bu kimi xalqlar üçün etnoqrafik (məsələn, “türklər” deyə) ümumi sərlövhə yoxsa da, Kaşğarinin əsəri sayəsində linqvistik (“türk dili” deyə) ümumi sərlövhə vardır. Hind-ari dillərinin bir-birinə bir ailənin üzvləri kimi qohumluğundan çıxış edilərək, hind-aricə danışan fars, rus, ingilis və b. xalqlar ümumi bir irq adı (“ari” irqi) altında toplanıldığı kimi, bəlkə gələcəkdə azərbaycanlı, özbək, türkmən, uyğur, qazax, tatar, başqırd və b. bu kimi xalqlar üçün də onların dil qohumluğundan çıxış edilərək ümumi etnoqrafik millət adı yaradıla bilər. Ancaq bu, uzaq gələcəyin ehtimallarından biridir, üstəlik, burada mövzumuz da bu deyil.

Weiterlesen

Advertisements
Veröffentlicht unter FƏLSƏFƏ | Kommentar hinterlassen

Babək adının ana dilimizcə izahı

Ağalar QUT

Babəkin anasının adı hansı dilcədir?

Babəkin son sözünün mənası nə olub?

Babəkin bütün cazibəsi – Onun susqunluğundadır. Biz isə bilmək istəyirik: Babək hansı dilcə susur? Daha doğrusu, Babəkin ana dili hansı dil olub?

Weiterlesen

Veröffentlicht unter FƏLSƏFƏ | 5 Kommentare

Xürrəmi adının ana dilimizcə izahı

Ağalar Qut

Qarı düşmən dost olmaz

Bu il Babəkin 816/17-ci ildə xürrəmilərə başçılıq etməyə başlamasının 1200 illiyidir. Düz 1200 il bundan qabaq, adı bizə ərəbdilli qaynaqlarda “Babək Xürrəmi” kimi gəlib çatan dirəyimiz (!) tarix səhnəsində dikəlmişdir.

Ərəb qulağının “xürrəmi”, “şad-xürrəm”, “Babək”, “Bəzz” kimi eşitdiyi adları biz indiyədək öz qulağımızla, başqa sözlərlə desək, ana dilimizcə eşidə bilməmişik. “Xürrəm” sözünün ərəbcə olmadığını bilirik [1, 255]. Bu adın indiyədək bir neçə cür izahı verilsə də, ancaq bu izahlardan hansısa biri elmdə hamını razı sala, bütün sorğulara dolğun cavablar verə bilməmişdir. Deyəsən, ilk dəfə olaraq biz bunu bacarmış, 1200 il sonra tarixi bir sirrin üstünü açmışıq.

Weiterlesen

Veröffentlicht unter FƏLSƏFƏ | 1 Kommentar

Güntay da çağrılan ağayi-Məniçöhrə dil dərsi

Ağalar QUT

Ağayi-Məniçöhr!

Bir həftə qabaq mənim haqqımda verdiyin müsahibən yanlışlarla doludur. Mən sənə cavab yazmazdım, heç indi də ürəyimcə deyil sənə yazmaq, di gəl yazmasaydım, bu, bir sıra oxucuları yanılda bilərdi. Ancaq mən sənin məni sırf incitməyə və alçaltmağa hesablanmış sözlərinə yox, dil haqqında dediklərinə qısa cavablar verəcəyəm.

Weiterlesen

Veröffentlicht unter FƏLSƏFƏ | 2 Kommentare

“Ortaq türkcə” maskalanmış osmaniçilik imperializmidir

Ağalar QUT

Modern türkologiya elmi, ulu azərbaycanlı Mirzə Kazımbəyin 1839-cu ildə yazdığı “Türk-Tatar dili qrammatikası” əsəriylə başlanır. Bu əsər çap ediləndə, sonrakı görkəmli türkoloqların – H.Vámbéry-nin hələ 7, V.Thomsen-in 3, V.V.Radlov-un isə 2 yaşı vardı. Kazımbəy bu kitabında türk-tatar dilinin dialektlərindən ən yaxşı bildiyi dialektləri sadalayarkən, birinci “Aderbidjan dialekti”nin adını çəkir, kitabda türk-tatar dilinin qaydalarını izah edərkən isə hər dəfə Azərbaycan dialektindən misallar verir. Bu isə o deməkdir ki, modern dünya türkologiya elmi Azərbaycan dili üzərində yola çıxmışdır. 9 il sonra alman dilinə tərcümə edilən bu əsər Avropa alimlərinin əlinə çatmış olur.

Weiterlesen

Veröffentlicht unter FƏLSƏFƏ | 10 Kommentare

Meydan.tv saytından silinən (sildirilən) yazım

Ağalar QUT

Türkiyəlilərin Şah İsmayıla 500 illik nifrəti

Rusiya qusdu, gün gələr Türkiyə də qusar, İran da

Weiterlesen

Veröffentlicht unter FƏLSƏFƏ | 5 Kommentare

Sayalı Sadıqovanın Nənə Qorqutluğu

Ağalar QUT

Mənim hansı dindən, hansı kulturadan çıxdığımı öyrənmək istəyən almanların bunu məndən birbaşa rassist formada “Siz hansı dindənsiniz, ana diliniz hansı dil ailəsinə daxildir?” formasında yox, “Sizin ad-familiyanız hansı dildədir, mənası nədir?” formasında dolaylı soruşduqları olub. Belə olanda mən “aga” adının sumercə rəhbər, kral, başçı, ağa demək olduğunu onlara izah edir və bununla öyünürəm də. Çünki sumercə dünyanın bilinən ən əski ölü dili sayılır.

Weiterlesen

Veröffentlicht unter FƏLSƏFƏ | Kommentar hinterlassen